योग दिन

'आंतरराष्ट्रीय योग दिन' दरवर्षी २१ जून रोजी जगभरात मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. हा दिवस मानवी शरीराची शारीरिक, मानसिक आणि आध्यात्मिक शक्ती वाढवण्यासाठी योगाभ्यासाचे महत्त्व अधोरेखित करतो.

या दिनाबद्दलची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

१. इतिहास आणि सुरुवात

• प्रस्ताव: भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी २७ सप्टेंबर २०१४ रोजी संयुक्त राष्ट्र महासभेत (UNGA) योग दिन साजरा करण्याचा प्रस्ताव मांडला होता.

• मान्यता: या प्रस्तावाला विक्रमी १७७ देशांनी पाठिंबा दिला आणि अवघ्या ९० दिवसांत २१ जून हा दिवस 'आंतरराष्ट्रीय योग दिन' म्हणून घोषित करण्यात आला.

• पहिला योग दिन: २१ जून २०१५ रोजी पहिला जागतिक योग दिन साजरा झाला.

२. २१ जून हाच दिवस का?

• २१ जून हा वर्षातील सर्वात मोठा दिवस असतो (उत्तर गोलार्धात). याला 'ग्रीष्म संक्रांती' म्हणतात.

• योगाच्या दृष्टीने या दिवसाला विशेष महत्त्व आहे, कारण या काळानंतर निसर्गात सकारात्मक बदल होतात, जे अध्यात्मासाठी पूरक मानले जातात.

३. योगाचे फायदे

योग केवळ व्यायाम नसून ती एक जीवनशैली आहे:

• शारीरिक आरोग्य: लवचिकता वाढते, स्नायू मजबूत होतात आणि हृदयविकार, मधुमेह यांसारख्या आजारांवर नियंत्रण मिळवता येते.

• मानसिक शांती: तणाव (Stress) आणि चिंता (Anxiety) कमी करण्यासाठी योगासने आणि प्राणायाम अत्यंत प्रभावी आहेत.

• एकाग्रता: नियमित योगामुळे स्मरणशक्ती आणि एकाग्रता वाढते, ज्याचा विद्यार्थ्यांना मोठा फायदा होतो.

• रोगप्रतिकारक शक्ती: प्राणायामामुळे फुफ्फुसांची कार्यक्षमता वाढते आणि शरीराची प्रतिकारशक्ती सुधारते.

४. योग दिनाचे आयोजन (Common Yoga Protocol)

या दिवशी जगभरात सामूहिक योगाभ्यास केला जातो, ज्यामध्ये प्रामुख्याने खालील गोष्टींचा समावेश असतो:

1. प्रार्थना: मनाच्या शांतीसाठी सुरुवातीला प्रार्थना.

2. चालन क्रिया: शरीराला ताण देण्यासाठी हलके व्यायाम.

3. योगासने: ताडासन, वृक्षासन, पादहस्तासन, भद्रासन, वज्रासन, भुजंगासन इत्यादी.

4. प्राणायाम: कपालभाती, अनुलोम-विलोम, भ्रामरी.

5. ध्यान: मानसिक स्थैर्यासाठी मौन पाळून ध्यानधारणा.

५. 'योग' आणि आजचे जग

सध्याच्या धावपळीच्या युगात 'वर्क-लाईफ बॅलन्स' राखण्यासाठी जगभरातील अनेक कंपन्या आणि संस्था त्यांच्या कर्मचाऱ्यांसाठी योग वर्गांचे आयोजन करतात. "वसुधैव कुटुंबकम्" (संपूर्ण जग हे एक कुटुंब आहे) या भावनेतून योग सर्वांना एकत्र जोडण्याचे काम करत आहे.

घोषवाक्य: "योग करा, स्वस्थ राहा!"